16.decembar Dan sećanja na žrtve Holokausta
16. decembar je sećanje na 16. decembar 1942. godine, kada je Hajnrih Himler izdao naredbu za sistematsko upućivanje Roma u koncentracione logore radi njihove likvidacije. Na osnovu naredbe od 29. januara 1943. određeno je da Romi budu deportovani u logor smrti Aušvic-Birkenau.
Deportacija je trajala od februara 1943. do jula 1944. godine. Kao posledica organizovanog pogroma, u okviru logora smrti Aušvic-Birkenau do 2. avgusta 1944. godine funkcionisao je podlogor za Rome, “Cigojnerlager” (Zigeunerlager). Zatočeni Romi poticali su sa teritorije Nemačke, kao i iz okupiranih država poput Austrije, Čehoslovačke, Poljske, Francuske, Jugoslavije, Belgije, ali i sa područja Norveške, Španije i iz okupiranih delova Sovjetskog Saveza. Tokom tog perioda u “Cigojnerlageru” zatočeno je više od 23.000 Roma, od kojih je oko 20.000 likvidirano.
Brojna su stratišta civila, Srba, Roma i Jevreja širom Srbije. Staro sajmište, Banjica, Jajinci, Jabuka kod Pančeva, logor “Crveni krst” u Nišu, stratište na Arapovom brdu u Leskovcu samo su neka od njih. Genocid nad Romima u Drugom svetskom ratu predstavlja jednu od najtragičnijih epizoda tog oružanog sukoba koja je, kako se navodi u saopštenju, kod savremenih generacija skoro potpuno zaboravljena.
Sistematsko uništavanje pripadnika romskog naroda imalo je za posledicu stradanje između 220 000 i 500 000 Roma koji su poticali iz više evropskih država. Broj stradalih nikada nije tačno utvrđen.
U Srbiji se od 2007. godine 16. decembar zvanično obeležava kao Dan sećanja na Rome stradale u Drugom svetskom ratu.
Tokom Drugog svetskog rata nacistička Nemačka i njeni pomagači su izvršili geneocid nad Romima. On je započeo isključivanjem Roma iz društva, oduzimanjem prava, progonima, da bi se na kraju završio ubijanjem.
Stradanja Roma za vreme Drugog svetskog rata dugo su bila u senci. Zbog opšte nezainteresovanosti istoriografije i ignorisanja romskih žrtava, o genocidu nad Romima se govori kao o “zaboravljenom genocidu”.
Tek osamdesetih godina XX veka Nemačka je priznala da su i Romi bili na meti nacista i da su, kao takvi, bili žrtve genocida. Postepeno je sve više zemalja priznalo romske žrtve, ali taj proces još uvek nije potpuno završen.
Situacija danas
Ono što posebno zabrinjava je socijalna distanca prema ovom kolektivitetu koja je još uvek evidentna i koja se proteže od neprihvatanja Roma za supružnika od strane porodice, do prikrivene ili čak otvorene diskriminacije u zapošljavanju.
Nemili događaji poput grafita, napada ili pretnji upućenih Romima verujem da nisu stav većine građana Srbije, da mi jesmo multietnička zemlja i da to jeste naše bogatstvo.
