A11 i Radna grupa UN upozoravaju da je oko 60 hiljada ljudi izgubilo pravo na socijalnu pomoć, najveći broj njih je iz romske zajednice
Dok lokalne samouprave širom Srbije izdvajaju sredstva za jednokratne pomoći porodicama i socijalno ugroženim građanima, organizacija Inicijativa A11 upozorava da je od početka primene Zakona o socijalnoj karti veliki broj ljudi ostao bez redovne novčane socijalne pomoći.
Prema podacima koje navodi A11, od uvođenja sistema socijalnih karata desetine hiljada građana izgubile su pravo na novčanu socijalnu pomoć, iako se radi o osobama koje pripadaju najsiromašnijim slojevima stanovništva. Organizacija već godinama upozorava da automatizovana obrada podataka i način na koji funkcioniše sistem socijalnih karata mogu dovesti do isključivanja ljudi iz sistema socijalne zaštite.
Na sličan problem ukazala je i Radna grupa Ujedinjenih nacija za biznis i ljudska prava. U završnoj izjavi nakon posete Srbiji 2025. godine, eksperti UN naveli su da je od uvođenja sistema socijalnih karata približno 58.000 ljudi izgubilo pristup socijalnoj pomoći, što predstavlja oko četvrtinu dotadašnjih korisnika. U dokumentu se kao jedan od razloga navode netačni ili pogrešno klasifikovani podaci, koji mogu dovesti do uskraćivanja prava građanima kojima je pomoć najpotrebnija.
Posebnu zabrinutost izazivaju slučajevi u kojima su određeni prihodi ili aktivnosti evidentirani na način koji korisnike automatski udaljava od sistema socijalne zaštite. Organizacije civilnog društva smatraju da takva praksa pogađa upravo najugroženije grupe stanovništva, među kojima su pripadnici romske zajednice, nezaposleni i građani koji ostvaruju povremene ili neformalne prihode.
Iz A11 ističu da jednokratne pomoći koje povremeno dodeljuju država ili lokalne samouprave mogu predstavljati dobrodošlu podršku, ali da ne mogu zameniti redovnu i zakonom garantovanu socijalnu pomoć. Kako navode, osnovni problem ostaje činjenica da je značajan broj građana izgubio pristup sistemu socijalne zaštite, dok istovremeno raste rizik od siromaštva i socijalne isključenosti.
Pitanje efekata Zakona o socijalnoj karti i dalje je predmet javnih rasprava i pravnih postupaka, dok organizacije za zaštitu ljudskih prava zahtevaju veću transparentnost sistema i detaljnu analizu posledica koje njegova primena ima na najsiromašnije građane Srbije.
