Prof.dr Rade Vučković, dobitnik Nobelove nagrade za romsku kulturu
ZAVRŠNA BIOGRAFIJA
Prof. dr Rade Vučković – Niski
Prof. dr Rade Vučković – Niski rođen je 16. avgusta 1951. godine u Nišu. Istaknuti je romski naučnik, sociolog religije, pesnik, kompozitor, tekstopisac, publicista i kulturni radnik, jedan od najznačajnijih predstavnika romske intelektualne i umetničke elite na prostoru bivše Jugoslavije, Balkana i Evrope.
Obrazovanje i naučni rad
Doktorirao sociologiju u Skoplju
Završio Muzičku školu u Nišu
U svom naučnom radu, prof. dr Rade Vučković – Niski se specijalno fokusirao na istraživanje pravoslavne romske seoske religioznosti, kao posebno važnog i do tada nedovoljno proučenog fenomena.
Njegova istraživanja obuhvataju:
pravoslavne verske običaje Roma u seoskim sredinama
narodnu (pučku) religioznost i verski sinkretizam
povezanost vere, tradicije i romskog identiteta
ulogu religije u očuvanju zajednice, morala i duhovne stabilnosti
Rad je zasnivao na terenskim istraživanjima, intervjuima i sociološko-antropološkoj analizi, čime je dao pionirski doprinos naučnom razumevanju religijskog života Roma.
Društveni angažman
Član JUNIR-a (Jugoslovensko udruženje za religije)
Dugogodišnji borac za romska prava, kulturu, mir i slobodu
Medijski i publicistički rad
Imao je ključnu ulogu u razvoju romskih medija u Srbiji:
Glavni i odgovorni urednik romskog programa:
Radio Niš – Romska RTV „Nišava“
Omladinske novine Niš
Narodne novine Niš (romski program)
Saradnik i autor programa:
TV NAIS
TV ART Niš
TV 5 Niš
Niška televizija
RTV BELAMI – Niš
Njegov rad omogućio je stalnu medijsku vidljivost romskog jezika, kulture i identiteta.
Književni i poetski rad
Pored naučnog i medijskog rada, prof. dr Rade Vučković – Niski je afirmisani romski pesnik i književni stvaralac.
Njegova poezija i tekstovi zastupljeni su u brojnim romskim i neromskim antologijama
Objavljivan je u književnim publikacijama u zemlji i inostranstvu
Uvršten je uz najznačajnije afirmisane romske i neromske pesnike i književnike
Prisutni su njegovi radovi u dijaspori, regionu i na drugim kulturnim prostorima
Time je dao značajan doprinos afirmaciji romske književnosti kao ravnopravnog dela savremene evropske kulture.
Muzičko stvaralaštvo
Prof. dr Rade Vučković – Niski je prvi Rom u bivšoj Jugoslaviji dobitnik nagrade za životno delo kao kompozitor i tekstopisac.
2008. godine proglašen je za najboljeg romskog kompozitora godine u Jugoslaviji
Autor je pesme „O, ne ne, dolazi u mojoj san“, u izvođenju Bobana Zdravkovića
Pesma je postala jedan od najvećih hitova u bivšoj Jugoslaviji i peva se i danas
Nagrade i priznanja
Dobitnik brojnih lokalnih, nacionalnih i međunarodnih nagrada
Prvi Rom dobitnik nagrade za životno delo u oblasti muzike i kulture
Posebno međunarodno priznanje u periodu 2016–2025
Međunarodno priznanje
2016. godine priznat i svrstan od strane Svetske organizacije Roma
8. aprila 2025. godine – Međunarodni dan Roma:
Nominovan i proglašen za Ambasadora romskog mira, slobode i kulture u svetu
Time je postao PRVI Rom u istoriji nominovan za ovu međunarodnu funkciju
Nominaciju je podnela Romonološka institucija – Svetska organizacija Roma,
na predlog prof. dr Jovana Damjanovića, predsednika Svetske organizacije Roma.
Značaj
Prof. dr Rade Vučković – Niski je istorijska i savremena ličnost romskog naroda, čiji rad trajno povezuje:
nauku i religiju
književnost i muziku
medije i kulturu
borbu za mir, slobodu i dostojanstvo Roma
Njegovo delo ostaje trajni temelj romske kulture, identiteta i duhovnog nasleđa u Evropi i svet
